Papier
Recycling
Nederland
Recycling
Nederland
Veel Rotterdammers zullen het straatbeeld van kartonnen dozen naast de container herkennen. Afval naast de containers noemen we naastplaatsingen. Bewoners gaan ervan uit dat containers vol zijn en zetten hun afval direct naast de container. Deze naastplaatsingen zijn een directe veroorzaker van zwerfafval omdat het afval buiten de container wegwaait of verplaatst wordt door stadsdieren.’ (Bron: gemeente Rotterdam/OPK-aanbevelingenrapport)
Inzameling en afvalscheiding werkt in gebieden met veel hoogbouw namelijk net even anders dan in (minder stedelijke) gebieden in Nederland. Het stelt de gemeente voor grote uitdagingen zoals overlast door plaatsing van papier en dozen naast de containers, (grof) afval op straat en gesloopte vuilnisbakken door de jacht op blikjes en flesjes met statiegeld.
We waren al een tijdje benieuwd naar ‘de grote stad’ én de uitdagingen rondom oudpapier en -karton (OPK).
De gemeente Rotterdam kampt namelijk met een aantal deelproblemen:
‘Er zit niet alleen papier en karton in ons restafval dat zich in de verkeerde container/afvalstroom bevindt. Ook in de OPK containers vinden we veel vervuiling. Gemiddeld komt de vervuiling voor de gemeente Rotterdam uit op 4,3%.
Het landelijke percentage ligt op 2,5% (onderzoek De AfvalSpiegel in opdracht van PRN 2023/2024). ‘
Na een aantal inspirerende online ontmoetingen tussen PRN en Naomi van de Plas (Projectbeheerder Wijkbetrokkenheid Schone Circulaire Stad) en de drijvende kracht achter het aanbevelingenrapport ‘OPK inzameling in Rotterdam’ om de inzameling en scheiding van oud papier en karton te verbeteren, vonden we het tijd om elkaar eens in ‘real life’ te ontmoeten en van gedachten te wisselen over de aanbevelingen uit dit OPK-rapport.
Tijd voor een tochtje naar het Kleinpolderplein voor een ontmoeting met Naomi van der Plas (Projectbeheerder Wijkbetrokkenheid Schone Circulaire Stad en Daan Vermeer (Programmamanager Grondstoffennota).
Na een hartelijke ontvangst kregen we een kijkje in de dagelijkse praktijk van Rotterdam zoals naastplaatsingen, zwerfval, de Grondstoffennota 2023-2026, het OPK-aanbevelingenrapport en het herontwerp van containers.
Naomi:
‘Rotterdam richt zich de komende jaren op meer en kwalitatief beter gescheiden grondstoffen. Ze zetten in op een hoogwaardige verwerking van grondstoffen en op het verminderen van het restafval. (doelstelling Grondstoffennota 2023-2026). De communicatie met bewoners (via onder andere containeradoptanten) levert een waardevolle bijdrage aan het in kaart brengen van uitdagingen rondom de inzameling van het afval.’
Daan:
‘Met het onderzoek van Naomi hebben we een mooie basis om te werken aan het verbeteren van de inzameling en de hoeveelheid gescheiden papier & karton op twee vlakken; het informeren van bewoners en het beschikbaar maken en houden van de papiercontainers.’
Herontwerp container
Een van de oorzaken van naastplaatsingen is de toename van online bestellingen. De stroom kartonnen dozen is enorm gegroeid. Veel dozen belanden helaas naast de containers in plaats van erin.
Later dit jaar wordt daarom uitgebreid aandacht besteed aan de juiste scheiding van papier via de campagne ‘Papier in de papierbak’ (na de succesvolle Rotterdamse glascampagne ‘Glas in de glasbak).’
De boodschap kan niet duidelijker. In de campagne wordt gefocust op het aanbieden van dozen in kleine stukken. Naastplaatsingen zijn namelijk een direct gevolg van klemmende containers. Grote stukken karton zorgen voor klemmingen. Vooraf kleiner maken van karton voorkomt dit. Ook een herontwerp van de containers waardoor klemmingen voorkomen worden kan het probleem van naastplaatsingen oplossen.
Het huidige ontwerp containers is niet ingericht op grote dozen. Grote dozen passen niet altijd in de papiercontainer. Dit probleem zien we echter niet alleen in Rotterdam maar in heel Nederland. Mede daarom is er gewerkt aan een nieuw en innovatief ontwerp voor de afvalcontainers in de gemeente. Samen met het Rotterdamse ontwerpbureau Spark design & Innovation worden er containers ontwikkeld die niet alleen moderner zijn, maar vooral bruikbaar en toegankelijk voor iedereen. Het doel is om afval scheiden en weggooien eenvoudiger en prettiger te maken voor alle Rotterdammers. De ontwerpen zijn samen met collega’s uit de praktijk, containeradoptanten en 010-toegankelijk ontstaan en verbeterd. De verwachting is dat het ontwerp dit jaar definitief is zodat de containers daarna kunnen worden aanbesteed, in productie genomen en uiteindelijk geplaatst kunnen worden.
Uit het PRN vervuilingsonderzoek blijkt dat er grote verschillen zijn tussen gemeenten als we kijken naar de vervuiling van het oudpapier en -karton. Het OPK-aanbevelingenrapport van de gemeente Rotterdam laat zien dat er ook grote verschillen zijn per wijk. Een lokale en intensieve samenwerking met bewoners en bedrijven is daarom gericht op het schoonhouden van de straten en de wijk. Soms is er gewoon een gebrek aan informatie over afvalscheiding. De PRN-scheidingswijzer Papier en Karton is een handige wel/niet lijst die bewoners als geheugensteuntje kunnen gebruiken bij het scheiden van papier en karton. Veel mensen weten niet dat alleen schoon en droog papier geschikt is voor recycling. Vies en nat papier mag daarom niet in de papierbak en hoort bij het restafval. Gemeenten kunnen de PRN- scheidingswijzer rechtenvrij gebruiken in hun communicatie naar bewoners. De bestanden zijn in diverse formaten te downloaden van de PRN-website.
Stimuleren van bewonersparticipatie
‘Uit het OPK-onderzoek blijkt het volgende over het stimuleren van participatie:
‘Als inwoners zich betrokken voelen bij hun buurt, blijft het schoner. Buren die zien dat andere bewoners zich inzetten om de straat schoon te houden hebben minder de neiging de openbare ruimte te vervuilen want de buitenruimte is niet meer anoniem. Door eigenaarschap wordt het ‘onze’ straat en die houden we met elkaar schoon. Het creëren en stimuleren van betrokkenheid bij het onderhoud van de buitenruimte is daarom een belangrijke opdracht voor elke gemeente.’
Een Rotterdams voorbeeld in deze lijn is containeradoptie. Containeradaptanten zijn bewoners uit de wijk die als missie hebben de omgeving naast de container zo schoon mogelijk te houden, bijplaatsingen te voorkomen en de dozen in de container te doen.
Naomi:
‘Bewoners kunnen een container adopteren en ons helpen de containers te onderhouden. Als zij in het bezit zijn van een containersleutel kunnen zij klemmingen via de achterzijde van de container doorduwen en zullen problemen rondom klemmingen en naastplaatsingen zich sneller oplossen.’
Inmiddels zijn er zo’n 1600 aangemelde bewoners. Hiervan zijn 29 adoptantnummers gekoppeld aan een bedrijfsmatig mailadres. Ook de wijkraden hebben een sleutel ontvangen, Naar waarschijnlijkheid is de groep sleutelbezitters in Rotterdam nog groter.
De samenwerking met het grote aantal containeradaptanten zorgt ervoor dat er zo min mogelijk papier bijgeplaatst wordt. Op dit moment wordt een aantal nieuwe containers getest door containeradoptanten. De gemeente Rotterdam is zich ervan bewust dat de houding en het gedrag van de ‘Rotterdammer’ een grote rol speelt bij het verminderen van restafval en het schoonhouden van de stad.
Samen met de bewoners van onze gemeente spelen we een rol in het verminderen van restafval, het schoonhouden van de omgeving, en het behalen van onze circulaire ambities. Dit vraagt om bepaald gedrag en houding van de Rotterdammer. Om te zorgen voor gewenst gedrag, moet op alle drie de aspecten: motivatie, capaciteit en gelegenheid, positief gescoord worden.
Met het ‘Actieplan2025 SamenSchoonR’ doet de stad er alles aan om Rotterdam zwerfvuil te verminderen.
Naast het herontwerp van de container kan de PRN-scheidingswijzer Papier en karton snel en eenvoudig bijdragen aan de behoefte van bewoners aan praktische informatie. De wel/niet-lijst geeft een duidelijk overzicht van wat er wel en niet bij het oudpapier en -karton mag. Alleen schoon en droog papier alstublieft. Nat en vies papier kan namelijk niet gerecycled worden.
‘Papier in de papierbak’ De boodschap kan niet duidelijker.
Dankjewel Naomi van der Plas en Daan Vermeer voor dit open gesprek. We zijn erg benieuwd naar de resultaten van de papiercampagne.
Hielke van den Brink/Karin Jonkers
